Proeftuinen van start voor versterking van de eerste lijn

De druk op de eerstelijnszorg neemt toe. Als we zorg en ondersteuning toegankelijk willen houden, vraagt dat om een andere manier van samenwerken. Vanuit de landelijke Visie Eerstelijnszorg 2030 werken regio’s daarom aan een sterkere, beter georganiseerde en toekomstbestendige eerste lijn. In heel Nederland gebeurt dat via hechte wijkverbanden en Regionale Eerstelijns Samenwerkingsverbanden (RESV’s).

Ook in de regio Rijnmond werken zorg, welzijn, gemeenten en het sociaal domein samen aan deze beweging in de wijk én op regionaal niveau. Om die ontwikkeling structureel te ondersteunen wordt in de zomer van 2026 een RESV-plan ingediend voor financiering vanaf 2027.

In de regio wordt toegewerkt naar hechte wijkverbanden waarin inwoners sneller passende zorg en ondersteuning krijgen en professionals eenvoudig samenwerken over organisatiegrenzen heen.

• De inwoner staat centraal: inwoners weten waar zij met hun vraag terechtkunnen en hoeven niet zelf de weg te vinden in het zorg- en ondersteuningsaanbod.
• Vroeg signaleren en passend ondersteunen: problemen worden eerder herkend, waardoor sneller de juiste hulp kan worden ingezet.
• Professionals werken samen: zij kennen elkaar, weten elkaar snel te vinden en benutten elkaars kennis en expertise.
• Betere samenwerking, betere zorg: ondersteuning sluit beter op elkaar aan, blijft toegankelijk voor iedereen en geeft professionals ruimte om hun expertise optimaal in te zetten.

Het RESV-plan sluit aan bij de opgaven uit het regioplan van Gezond naar Morgen voor de betreffende regio. In de GNM regio zijn in vier wijken proeftuinen ingericht om ervaringen op te doen.

In de proeftuinen werken Rijnmond Dokters, ConForte, Rijnmond Apothekers, RP Zorg, Win010 en de gemeenten Rotterdam en Krimpen aan den IJssel samen aan de versterking van de eerste lijn in Rotterdam-Rijnmond. Het doel is helder: in 2030 in heel de regio sterke wijken met hechte wijkverbanden waarin inwoners sneller passende ondersteuning krijgen, professionals elkaar kennen en samenwerking tussen het medisch én sociaal domein vanzelfsprekend is. Lees hier over de eerste bevindingen.

Hechte wijkverbanden als basis

Hechte wijkverbanden zijn geen nieuwe structuren maar versterking én borging van de bestaande samenwerkingen in de wijk. Hier werken professionals uit huisartsenzorg, wijkverpleging, apotheek, welzijn, het sociaal domein en paramedische zorg samen met inwoners uit het gebied/de wijk aan het organiseren van samenhangende zorg en ondersteuning die aansluit op de zorg- en ondersteuningsvraagstukken van de inwoners uit die wijk.  Op basis van de ervaringen die we opdoen in deze proeftuinen wordt op termijn, in samenspraak met de betrokken partijen, gestart met hechte wijkverbanden in andere wijken.

Dit jaar zijn in Beverwaard, Oude Noorden, Kralingen-Crooswijk en Krimpen aan den IJssel proeftuinen gestart waar eerste aanspreekpunten van de verschillende disciplines met elkaar werken aan een wijkplan.

Iedere wijk legt eigen accenten

Hoewel alle proeftuinen hetzelfde doel hebben, kiest iedere wijk een aanpak die past bij de lokale opgaven, inwoners en bestaande samenwerking.

In Beverwaard ligt de nadruk op gezonde leefstijl en mentale gezondheid. Tegelijk investeren de partners in het versterken van onderlinge relaties, zodat professionals uit zorg, welzijn en het sociaal domein elkaar beter weten te vinden en samen kunnen optrekken.

In Kralingen-Crooswijk ligt de focus op inwoners met complexe en meervoudige zorgvragen, zoals kwetsbare ouderen en inwoners met psychische of sociale problematiek. Hierbij is het belangrijk dat professionals meer begrip hebben van elkaars expertise. Dan worden inwoners sneller en beter geholpen door de juiste persoon op het juiste moment.

In Krimpen aan den IJssel krijgt leefstijl de hoogste prioriteit. Hierin werken de partners aan beter overzicht van het bestaande aanbod, het benutten van signalen uit de wijk, het bereiken van kwetsbare groepen en de inzet van inwoners als ambassadeurs.

In het Oude Noorden staan eenzaamheid, valpreventie en de ondersteuning van kinderen en jongeren centraal. De partners bouwen voort op bestaande initiatieven en brengen bij de start van ieder project eerst de belangrijkste sleutelfiguren en netwerken in kaart. Ook wordt actief ingezet op bewonersparticipatie.

De wijkplannen markeren het begin van het verstevigen van de, vaak bestaande, samenwerkingen in de wijk. De komende periode staat in alle proeftuinen in het teken van elkaar beter leren kennen, ervaringen uitwisselen, vertrouwen opbouwen en samen ontdekken wat werkt in de praktijk. De eerste aanspreekpunten in de wijk nemen hierin het voortouw en betrekken, ieder binnen hun eigen discipline, hun collega’s in de wijk. Zo groeit stap voor stap een netwerk waarin samenwerking rond én met inwoners de normale manier van werken wordt.

Wat leren we tot nu toe?

De proeftuinen laten zien dat het bouwen van een hecht wijkverband tijd vraagt. Ook verschillen tempo en aanpak per wijk. Iedere wijk heeft eigen vraagstukken, inwoners en samenwerkingsverbanden. Daarom is er geen blauwdruk voor een hecht wijkverband. Juist deze verschillen laten zien hoe belangrijk een wijkgerichte aanpak is.

De ervaringen uit de proeftuinen laten zien wat werkt en wat niet. En welke voorwaarden nodig zijn voor duurzame samenwerking. Die inzichten helpen niet alleen deze wijken verder, maar ook de wijken die de komende jaren volgen.

Ook regionaal bouwen aan de toekomst

Naast de hechte wijkverbanden werken de betrokken partijen aan een Regionaal Eerstelijns Samenwerkingsverband (RESV). Het RESV ondersteunt de ontwikkeling van hechte wijkverbanden en versterkt de samenwerking tussen eerstelijnsaanbieders in de regio. Een regionaal RESV-plan wordt op 15 juli ingediend bij de zorgverzekeraar en vormt de basis voor toekomstige financiering en samenwerking.

De kwartiermaker van RESV-Rijnmond, Joline van Heest, sluit structureel aan bij het thematrekkersoverleg van Gezond naar Morgen.

Meer weten?

Neem contact op met Joline van Heest, Kwartiermaker project Versterking Eerstelijnszorg j.vanheest@rijnmonddokters.nl